Chủ nhật, 27/05/2018 17:04

Vẹn nguyên nét đẹp vùng Kinh Bắc qua câu dân ca Quan họ

Từ xa xưa, Quan họ là món ăn tinh thần không thể thiếu của người dân Kinh Bắc. Người chơi Quan họ không chỉ hát hay, hát được nhiều làn điệu mà phải hát được nhiều bài lời cổ.

Hiện nay vẫn chưa có câu trả lời cuối cùng về thời điểm ra đời của Dân ca quan họ trong lịch sử. Đối chiếu lời của các bài quan họ trong sự phát triển của Tiếng Việt, có thể nghĩ rằng Dân ca quan họ phát triển đến đỉnh cao vào giữa thế kỉ XVIII.

Quan họ Bắc Ninh là những làn điệu dân ca của vùng đồng bằng Bắc Bộ, tập trung chủ yếu ở vùng Kinh Bắc (Bắc Ninh và Bắc Giang). Trong số các lễ hội làng quan họ, hội Lim (thị trấn Lim, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh) mở vào 13 tháng giêng âm lịch, là hội lớn nhất.

Đây là môn nghệ thuật được hợp thành bởi nhiều yếu tố như âm nhạc, lời ca, phục trang, lễ hội …với một lối hát giao duyên dân dã, thể hiện mối quan hệ gắn bó tình nghĩa giữa những "liền anh", "liền chị" hát quan họ và là nét văn hóa tiêu biểu của người dân vùng Kinh Bắc

Mỗi làng quan họ đều có lễ hội riêng. Quan họ tồn tại song hành cùng lễ hội làng, nơi mà người dân thờ thành hoàng, nữ thần, một đôi trường hợp là tín ngưỡng phồn thực.

Dân ca quan họ là hát đối đáp nam, nữ. Họ hát quan họ vào mùa xuân, mùa thu khi có lễ hội hay khi có bạn bè. Một cặp nữ của làng này hát với một cặp nam của làng kia với một bài hát cùng giai điệu, khác về ca từ và đối giọng.

Cặp hát phân công người hát dẫn, người hát luồn nhưng giọng hát của hai người phải hợp thành một giọng. Họ hát những bài ca mà lời là thơ, ca dao có từ ngữ trong sáng, mẫu mực thể hiện tình yêu lứa đôi, không có nhạc đệm kèm theo.

Dân ca quan họ có 213 giọng khác nhau, với hơn 400 bài ca. Lời một bài ca có hai phần: lời chính và lời phụ. Lời chính là thể thơ và ca dao của Việt Nam, phần lớn là thể lục bát, lục bát biến thể, bốn từ hoặc bốn từ hỗn hợp với từ ngữ giàu tính ẩn dụ, trong sáng, mẫu mực.

Khi nhắc đến Quan họ chúng ta không thể không nhắc đến các nghệ nhân Quan họ, đó là những người đã đưa quan họ đến được với mọi người và cũng chính các nghệ nhân Quan họ là người đã làm cho quan họ tồn tại và phát triển đến ngày nay.

Họ không chỉ hát để phục vụ nhu cầu của chính bản thân họ đó là niềm đam mê Quan họ mà họ còn giúp bảo tồn Quan họ bằng việc cung cấp tư liệu cho những nhà nghiên cứu, nhà quản lý cũng như việc truyền dạy Quan họ cho các thế hệ sau. Thành phố Bắc Ninh là đơn vị có nhiều làng Quan họ gốc nên số lượng các nghệ nhân Quan họ cũng rất đông.

Trong quan họ, trang phục của "liền anh" và "liền chị" có sự khác biệt. Trang phục của "liền chị" gồm nón ba tầm hoặc nón thúng quai thao, khăn vấn và khăn mỏ quạ, yếm, áo, váy, thắt lưng, dép. Trang phục của "liền anh" gồm khăn xếp, ô lục soạn, áo cánh bên trong và áo dài 5 thân bên ngoài, quần, dép.

Vào ngày 30/9/2009 tại thủ đô Abu Dhabi của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, Ủy ban UNESCO đã công nhận quan họ Bắc Ninh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của Nhân loại dựa trên các giá trị văn hóa, giá trị lưu giữ tập quán xã hội, nghệ thuật trình diễn, phong cách ứng xử văn hóa, ca từ và trang phục.

Phạm vi công nhận chính thức gồm có 49 làng quan họ phân bố ở tỉnh Bắc Giang có 5 làng và tỉnh Bắc Ninh có 44 làng.

Dân ca Quan họ Bắc Ninh vẫn đang mỗi ngày nở hoa kết trái, đã trở thành một tài sản phi vật thể đặc biệt quý giá với những đặc trưng tiêu biểu mà ta khó có thể tìm thấy ở những loại hình dân ca, nhạc cổ truyền khác.

Cùng lắng nghe một số câu dân ca quan họ:

Còn Duyên. Nguồn: thanglong.pro.vn

Người ở đừng về. Nguồn: thanglong.pro.vn

Ongbachau.vn (Tổng hợp)

1  2  3  4  5  
Chiều nay gió lạnh về/Mây nô đùa chia nửa/Gió lèn qua khe cửa/Se lạnh gió đầu mùa.

Góc ảnh

Sắc tím hoa tử đằng làm say đắm lòng người ở Australia

Sắc tím hoa tử đằng làm say đắm lòng người ở Australia

Sắc tím của hoa tử đằng làm nao lòng nhiều du khách khi tới thăm Vườn Bách thảo Hoàng gia Adelaide thuộc bang Nam Australia.